07 mrt
2017

Nepnieuws in Nederland: nieuw probleem of hype?

Geplaatst op dinsdag 07 maart 2017 door Bertijn van der Steenhoven

Nepnieuws in Nederland: nieuw probleem of hype?

Nepnieuws zorgt voor veel ophef in nationale en internationale media. Ook binnen het vakgebied Communicatie maken veel professionals zich zorgen (zie bijvoorbeeld deze column van communicatie-expert Bartho Boer). Voor mijn studie Neerlandistiek: Taalbeheersing van het Nederlands zal ik in opdracht van Publistat het fenomeen nepnieuws nader onderzoeken. Over de bevindingen van het onderzoek zal ik een aantal blogs publiceren. De centrale vraag die ik wil beantwoorden luidt: Is de huidige media-aandacht voor nepnieuws gerechtvaardigd of is er sprake van een hype?

Op het eerste gezicht lijkt nepnieuws een enorm probleem. Zowel kranten, online nieuwsbronnen als bekende radio- en televisieprogramma’s besteden er veel aandacht aan. Is het nog proportioneel of is er sprake van een mediahype? Hoe lang speelt de discussie al? Welke voorbeelden of gebeurtenissen worden genoemd? Wat is de impact van nepnieuws in Nederland? In de komende weken en maanden zal ik in verschillende blogs ingaan op de volgende vragen:

1. In hoeverre is nepnieuws nieuw?
Bewuste misleiding via de media is op zichzelf niets nieuws. Denk aan propaganda, reclame en politiek gespin. Maar wat is er dan nieuw aan nepnieuws? En wat zegt de wetenschap over het onderwerp? In 1935 deed Curtis D. MacDougall al onderzoek naar newspaper hoaxes en ook daarna is er blijvend onderzoek naar gedaan.

Lees hier deel 1 van de serie.

2. Hoe zien nepberichten eruit? (volgende keer)
We maken ons druk om nepnieuws, maar om wat voor berichten gaat het eigenlijk? Wat is de retorische kwaliteit van nepberichten? Hoe groot is de kans dat mensen zich door een nepbericht zullen laten overtuigen? Welke retorische technieken worden gebruikt in het bericht om de lezer te overtuigen?

nepnieuws1
Afbeelding Buzzfeed

3. Wat weten we over de impact van nepnieuws in Nederland?
Aan de hand van een of meerdere concrete voorbeelden wil ik kijken wat er te zeggen valt over de impact en verspreiding van nepnieuws in Nederland.

Bovenstaande vragen zijn nog maar een begin van wat er te zeggen en schrijven valt over nepnieuws. Volgende week maak ik daarmee een begin door in te gaan op het verloop van het gebruik van de term 'nepnieuws'.